De wetenschap van peptides begon rond 1901 met Emil Fischer, die het eerste kunstmatige dipeptide maakte en het woord ‘peptide’ introduceerde. Via insuline (1922), oxytocine (1953) en de vaste-fase-synthese van Bruce Merrifield (1963) groeiden peptides uit tot een van de belangrijkste terreinen van de moderne geneeskunde.
Peptides bestaan al zo lang als het leven zelf
Peptides zijn niet uitgevonden, ze zijn ontdekt. Elk levend wezen, van bacterie tot mens, maakt ze. Wat wél een geschiedenis heeft, is ons begrip ervan: wie ze ontdekte, wie ze leerde maken en hoe ze medicijnen werden.
De belangrijkste mijlpalen
| Jaar | Wie | Wat |
|---|---|---|
| 1901–1902 | Emil Fischer (Duitsland) | Maakt het eerste kunstmatige dipeptide en introduceert het woord 'peptide', naar het Griekse woord voor 'verteerd'. |
| 1921–1922 | Frederick Banting en Charles Best (Canada) | Isoleren insuline; in 1922 krijgt de eerste diabetespatiënt een injectie. |
| 1953 | Vincent du Vigneaud (VS) | Maakt als eerste een peptidehormoon na in het lab: oxytocine. Nobelprijs in 1955. |
| 1955–1958 | Frederick Sanger (VK) | Bepaalt de volledige aminozuurvolgorde van insuline. Nobelprijs in 1958. |
| 1963 | Bruce Merrifield (VS) | Bedenkt vaste-fase-peptidesynthese, waardoor peptides snel en op grote schaal te maken zijn. Nobelprijs in 1984. |
| 1990–heden | Farmaceutische industrie | Honderden peptides worden onderzocht als medicijn; GLP-1-middelen tegen diabetes en overgewicht worden wereldberoemd. |
Van laboratorium naar dagelijks leven
De doorbraak van Merrifield was het kantelpunt. Waar een peptide eerst maanden handwerk kostte, kon het nu in dagen. Daardoor kwamen peptides binnen bereik van medicijnontwikkelaars, cosmeticamerken en voedingsproducenten.
Veel van de peptides die nu op sociale media rondgaan, zoals BPC-157, zijn veel jonger. Ze komen uit dieronderzoek van de afgelopen decennia en zijn nooit als geneesmiddel goedgekeurd.
Kort samengevat
De wetenschap van peptides begon rond 1900 in Duitsland en groeide via insuline en oxytocine uit tot een van de belangrijkste terreinen van de moderne geneeskunde. Minstens vier Nobelprijzen (Banting 1923, du Vigneaud, Sanger en Merrifield) markeren die weg.
Veelgestelde vragen
Wie heeft peptides ontdekt?
Emil Fischer maakte rond 1901 het eerste kunstmatige dipeptide en introduceerde het woord ‘peptide’, naar het Griekse woord voor ‘verteerd’.
Waarom was Bruce Merrifield zo belangrijk?
Zijn vaste-fase-peptidesynthese uit 1963 maakte het mogelijk peptides snel en op grote schaal te maken. Hij kreeg er in 1984 de Nobelprijs voor.
